السيد محمد حسين الطهراني
219
امام شناسى (فارسى)
مىگويد : يوسف اعرض عن هذا « اى يوسف از اين مطلب درگذر » . و دربارهء ملكهء سبا بلقيس مىفرمايد كه : او به اهل مملكت و اعيان خويش گفت : إِنَّ الْمُلُوكَ إِذا دَخَلُوا قَرْيَةً أَفْسَدُوها وَ جَعَلُوا أَعِزَّةَ أَهْلِها أَذِلَّةً وَ كَذلِكَ يَفْعَلُونَ . وَ إِنِّي مُرْسِلَةٌ إِلَيْهِمْ بِهَدِيَّةٍ فَناظِرَةٌ بِمَ يَرْجِعُ الْمُرْسَلُونَ « 1 » . چون حضرت سليمان براى بلقيس پيغام مىفرستد و او را دعوت به اسلام مىكند يا هشدار به عذاب سخت مىدهد ، بلقيس به نزديكان خود مىگويد : « پادشاهان چون در شهرى وارد شوند فساد مىكنند و عزيزان آن شهر را ذليل مىكنند - و بدان اى پيغمبر كه رويّهء پادشاهان چنين است - و من به سوى سليمان هديّهاى خواهم فرستاد و سپس مترصّدم كه فرستادگان من از نزد سليمان چگونه برمىگردند » . در اين جا ملاحظه مىشود كه جملهء بدان اى پيغمبر كه رويّهء پادشاهان چنين است خطاب خداست به پيغمبر اكرم در ضمن بيان و حكايت گفتار بلقيس به اعيان شهر سبا . و در سورهء واقعه خداوند مىفرمايد : فَلا أُقْسِمُ بِمَواقِعِ النُّجُومِ * وَ إِنَّهُ لَقَسَمٌ لَوْ تَعْلَمُونَ عَظِيمٌ * إِنَّهُ لَقُرْآنٌ كَرِيمٌ . « سوگند به موقعيّت و محلّ ستارگان - و اين سوگند اگر بدانند سوگند بزرگى است - كه اين كتاب ، قرآن كريمى است » . در اين جا نيز جملهء و اين سوگند اگر بدانند سوگند بزرگى است در ميان دو جملهء قسم و جواب قسم فاصله واقع شده است . آيه تطهير از همين قبيل است كه جملهء استطراديّه در بين آيات راجعه به زنان رسول خدا وارد شده است ، چون در آيات راجعه به زنان امر و نهى و وعد و وعيد و تشديد و نصايح و ادب است و احيانا ممكن بود بعضى اهل بيت عصمت را مانند آنان پندارند ، يا از جهت قرابت سببى سرزنش و ملامتى كه بر زنها در بعضى از مواقع وارد مىكردند بر اهل بيت وارد كنند ، و يا منقصت و عيبى كه احيانا در زنها ديده مىشد به واسطهء قرابت سببى با اهل بيت موجب سرشكستگى و زبونى آنها گردد لذا در بين آن آيات با جملهء استطراديّه ، وجههء خطاب ناگهان عوض شده و با استعمال ضمير جمع مذكّر ، خدا بيان مىكند كه اهل بيت عصمت از اين تشديدها و وعيدها دورند و
--> ( 1 ) سورهء نمل 27 - آيه 34 و 35 .